Greinar

Atburðir í íslensku fjármálalífi undanfarna daga munu hafa afleiðingar fyrir fjölda fyrirtækja og starfsmenn þeirra. Búast má við fjölgun atvinnulausra á næstu mánuðum og harðari samkeppni um góð störf.

Horfur á atvinnumarkaði hafa ekki verið jafn slæmar í langan tíma. Erfitt er að spá fyrir um þróun mála næstu vikur en óhætt er að segja að mjög erfiðir tímar séu framundan í íslensku efnahagslífi. Aðstæður á fjármálamarkaði munu ekki bara hafa afleiðingar í för með sér fyrir starfsmenn hans heldur einnig starfsmenn fyrirtækja í flestum atvinnugreinum. Samrunar, gjaldþrot og niðurskurður blasir við mörgum fyrirtækjum og það stefnir í að margir munu missa starf sitt á næstu mánuðum.

Katrín S. Óladóttir, framkvæmdastjóri Hagvangs segir aðstæður á atvinnumarkaði hafa breyst hægt og rólega í ár. ,,Við fórum aðeins að finna fyrir samdrætti seinni hluta síðasta vetrar. Hann birtist helst í því að fyrirtækin frestuðu verkefnum og þar með ráðningum. Þetta mátti glögglega sjá hjá fjármálafyrirtækjum og í byggingariðnaðinum. Samfara því fundum við fyrir keðjuverkandi áhrifum frá viðskiptavinum þessara fyrirtækja. En samdrátturinn var alls ekki svo mikill, t.d. áttum við von á meiri samdrætti í sumar. Þetta hefur gerst hægt og rólega á löngum tíma og almenningur hefur kannski ekki fundið svo mikið fyrir þessu. Það er því fyrst síðustu daga sem við sjáum skýr teikn á lofti um hvað koma skal."

Hætt við miklum uppsögnum

Nú blasir mikil óvissa við flestum íslenskum fjármálafyrirtækjum, félögum þeim tengdum auk margra stórra og smærri fyrirtækja hérlendis. ,,Það er hætt við því að framundan séu talsverðar uppsagnir á starfsfólki. Það á bæði við um stór fjármálafyrirtæki og fjölda mörg önnur fyrirtæki úr ólíkum greinum atvinnulífsins. Þessi fjármálavandi snertir allt atvinnulífið með beinum og óbeinum hætti. Ég hef miklar áhyggjur af því að þetta komi mjög illa við ungt fólk sem er að stíga sín fyrstu skref á vinnumarkaði og nýbúið að stofna fjölskyldur. Einnig verður þarna reynslumikið fólk sem á vafalaust á eftir að lenda í uppsögnum, þ.e. ef svartsýnustu spár rætast."

Að mati Katrínar eru þó líka tækifæri framundan. ,,Við gjaldþrot fyrirtækja myndast auðvitað ákveðin tækifæri. Þau eru flest í ákveðinni starfssemi sem í flestum tilfellum þarf að reka áfram. Við svona aðstæður geta sprottið upp fjölmörg ný fyrirtæki með nýja stjórnendur og jafnvel nýjar áherslur."

Einnig má nefna að bankarnir hafa undanfarin ár ráðið til sín mikið af hæfu starfsfólki. Í einhverjum tilfella mun það skila sér til baka á sínar fornu slóðir.

Aðstæður á vinnumarkaði gjörbreyst á skömmum tíma

Katrín segir ljóst að sú nálgun á störf og tækifæri sem fólk hefur haft undanfarin ár hafi gjörbreyst á skömmum tíma. Það eigi við um launakjör og starfsmöguleika almennt. ,,Undanfarin ár höfum við séð gríðarlegan vöxt í menntun. Samfara því hefur margt fólk gert meiri kröfur um störf sín, laun o.fl. Nú þarf fólk auðvitað að setjast niður og endurmeta stöðu sína."

Hún segir reyndar hafa miðlað þeim boðskap undanfarið ár að það sé að mörgu að hyggja þegar starfsferill sé uppbyggður. Mikilvægt sé fyrir alla að hafa það í huga. ,,Margt fólk, sérstaklega ungt fólk, hefur miklar væntingar þegar það kemur úr skóla. Þær rætast ekki allar. Nú skiptir það enn meira máli en áður að fólk sníði sér stakk eftir vexti og geri sér grein fyrir því að alla vega næstu tvö árin verða ekki sömu tækifæri til staðar og hafa verið undanfarin ár. Þannig að fólk þarf að vera tilbúið að takast á við ný störf og ólík verkefni, a.m.k. þar til ástandið skánar."

Fólk þarf að vera opið gagnvart nýjum störfum

Það skiptir því miklu að mati Katrínar að koma með opin huga í atvinnuviðtöl og skoða alla möguleika. Ekki þýði núna að einblína bara á eitt sérstakt starf eða verkefni. Tækifærin gætu leynst víða en menn halda. ,,Ráðgjafafyrirtæki, s.s. Hagvangur hefur boðið fyrirtækjum aðstoð við uppsagnir starfsfólks og fyrirtækið hefur þjónustað sömu viðskiptavini í áravís og vonandi verður svo áfram.  Það verður ekki síst vandasamara að ráða folk til starfa þar sem fjöldi folks með sambærilegan bakgrunn mun sækja um sömu störfin".  Ekki má gleyma grundvallaratriðum eins og hvernig fólk stendur sig einfaldlega í starfi. Hvernig það byggir upp orðspor sitt, starfsferil sinn og hvernig það nálgist markmið sín.

Ferilskráin skiptir enn miklu máli

Það eru engar róttækar breytingar á þeim leiðum sem umsækjendur hafa til að kynna sjálfan sig fyrir ráðningarstofum eða verðandi vinnuveitendum. Ferilskráin heldur enn velli og er, ásamt kynningarviðtölum, helsta leið umsækjenda til að kynna sig. ,,Ég get ekki ítrekað nógu oft hvað vönduð ferilsrká skiptir miklu máli. Umsækjendur þurfa að hafa í huga að oft er mikill fjöldi umsækjenda með líkan bakgrunn að sækja um starfið. Umsækjendur þurfa því að hafa í huga hvaða leiðir eru til að skera úr fjöldanum."

Engar algildar reglur gilda um lengd eða innihald ferilskrárinnar en hún segir þó algengan misskilning hjá mörgum að ferilskráin megi alls ekki vera lengri en tvær blaðsíður. ,,Það er ómögulegt fyrir marga, sérstaklega þá með langan starfsaldur, að koma öllum nauðsynlegum upplýsingum fyrir á tveimur blaðsíðum. En það má ekki heldur hafa hana of langa. Þetta getur verið vandrataður vegur þarna á milli. Ef fyrirtækin, sem eru að ráða starfsmann til sín, fá ferilskrár er hættara við því að lengdin standi umsækjanda fyrir þrifum en síður hjá ráðningarstofum. Samt er það nú þannig að góð ferilskrá og kynningarviðtal er besta blandan fyrir flest alla."

Greinin birtist í Viðskiptablaðinu 10. október 2008